Очень серьезная книга, глубокая, психологичная и психоделичная (в формате аудио), но не очень динамичная. Вернувшийся из дальнего полета космонавт пытается войти в контакт с землянами. Погружение в мир непонятных слов, вещей и понятий, совершенно изменившейся ментальности.
Ментальность - на первом месте. Психология отношений мужчины и женщины, даже без фантастического элемента - это контакт инопланетных рас, в любые времена. Да и, честно говоря, этот же текст с пропуском всех заморочек "будущего" остался бы прекрасным примером романа об отношениях, об этике, чувствах и морали.
Мне было странно, что космонавт оказался психологически не готов к большим переменам на Земле. Всё-таки он понимал, на что идет, отправляясь в космос, и готовить их же должны были, и вообще это чувство позитивного любопытства, хорошо переданное в фантастическом "Стартреке" и документальном Руководстве астронавта... Хэдфилда может быть обращено и на познание своего мира, не только чужого. Однако надо вспомнить, что человек летел ДОМОЙ, он настраивался на то, что сейчас расслабится, попадет в обстановку покоя. А с другой стороны, мы же знаем, что люди, вернувшиеся с войны, часто не могут с нее вернуться, адреналиновому наркоману покой не кажется лучшим местом. Так что всё у Лема логично.
Интересно, сколько у Лема "висит" нитей-заделов для динамичных сюжетов, но не развивается (читатель, думай сам?): женщины и мужчины - эта тема развита очень хорошо, но можно было еще столько вариантов проиграть... Свалка роботов, очень сильный эпизод! Если честно, я ждала, что жена героя в конце окажется андроидом - это была бы "динамичная" концовка!.. Кстати, может, всё именно так, автор же об этом не говорит. А ведь роботы заменяют людей... А ведь роботы отправляют роботов в переплавку... А ведь возможно восстание машин... А ведь главному герою их откровенно жалко и он мог бы помочь... Рассуждения о нужности / ненужности полётов к звездам. Вот это жестокий поворот в фантастическом произведении. И вывод: "Если бы там была пустота без звезд, мы полетели бы исследовать пустоту". Это точно! Главная заморочка - бетризация, которая не напрямую, но всё-таки сравнивается с кастрацией. Убийство чувства убийства и с ним множества побочных чувств, в том числе любопытства - какая вышла бы антиутопия! Ведь главный герой и его друг не бетризированы... И они понимают ее опасность. Можно же замутить переворот...
Кажется, столько блестящих тем, а повествование неспешное, психоделическое... И твердое ощущение, что читаешь классику. Не просто классику фантастики. А классический текст о человеке и человечности.
Па-беларуску...
Вельмі сур'ёзная кніга, глыбокая, псіхалагічная і псіхадэлічная (у фармаце аўдыя), але не вельмі дынамічная. Касманаўт, які вярнуўся з далёкага палёту, спрабуе ўвайсці ў кантакт з зямлянамі. Паглыбленне ў свет незразумелых слоў, рэчаў і паняццяў, цалкам змененай ментальнасці.
Ментальнасць - на першым месцы. Псіхалогія стасункаў мужчыны і жанчыны, нават без фантастычнага элемента - гэта кантакт іншапланетных расаў, у любыя часы. Ды і, шчыра кажучы, гэты ж тэкст з пропускам усіх наваротаў "будучыні" застаўся б выдатным прыкладам рамана пра стасункі, пра этыку, пачуцці, жарсць, каханне і мараль.
Мне было дзіўна, што касманаўт стаўся псіхалагічна не гатовым да вялікіх пераменаў на Зямлі. Усё ж такі ён разумеў, на што ідзе, выпраўляючыся ў космас, і рыхтаваць іх павінны ж былі, і ўвогуле гэтае пачуццё пазітыўнай цікаўнасці, добра перададзенае ў фантастычным "Стартрэку" і дакументальным Руководстве астронавта... Хэдфілда можа быць звернутае і на спазнанне свайго свету, не толькі чужога. Аднак трэба ўспомніць, што чалавек ляцеў ДАДОМУ, ён настройваўся на тое, што зараз расслабіцца, трапіць у абстаноўку спакою. А з другога боку, мы ж ведаем, што людзі, якія вярнуліся з вайны, часта не могуць з яе вярнуцца, адрэналінаваму наркаману супакой не падаецца найлепшым месцам. Так што ўсё ў Лема лагічна.
Цікава, колькі ў Лема "вісіць" нітак-задзелаў для дынамічных сюжэтаў, але не развіваецца (чытач, думай сам?): жанчыны і мужчыны - гэтая тэма развітая вельмі добра, але можна было яшчэ столькі варыянтаў прайграць... Звалка робатаў, вельмі моцны эпізод! Калі шчыра, я чакала, што жонка героя ў канцы апынецца андроідам - гэта была б "дынамічная" канцоўка!.. Дарэчы, можа, усё менавіта так, аўтар жа пра гэта не кажа. А робаты ж замяняюць людзей... А робаты ж выпраўляюць робатаў у пераплаўку... А магчымае ж паўстанне машын... А галоўнаму ж герою іх адкрыта шкада і ён мог бы дапамагчы... Развагі пра патрэбнасць / непатрэбнасць палётаў да зорак. Вось гэта жорсткі паварот у фантастычным творы. І выснова: "Калі б там была пустэча без зорак, мы паляцелі б даследаваць пустэчу". Гэта дакладна! Галоўная прыдумка - бетрызацыя, якая не напрамую, але ўсё-ткі параўноўваецца з кастрацыяй. Забойства пачуцця забойства і з ім мноства пабочных пачуццяў, у тым ліку цікаўнасці - якая выйшла б антыўтопія! Бо галоўны герой і ягоны сябар не бетрызаваныя... І яны разумеюць яе небяспеку. Можна ж замуціць пераварот...
Здаецца, столькі бліскучых тым, а апавяданне павольнае, псіхадэлічные... І цвёрдае адчуванне, што чытаеш класіку. Не проста класіку фантастыкі. А класічны тэкст пра чалавека і чалавечнасць.
Отзывы на книгу «Возвращение со звезд», страница 4